رقابت قدرت‌های بزرگ در آسیا پاسیفیک

  • توسط اعرابی
  • ۱۳۹۸-۰۵-۱۰

 منطقه آسیا پاسیفیک

منطقه آسیا پاسیفیک از دیرباز تاکنون صحنه برخورد منافع متعارض و عرصه رقابت قدرت های بزرگ زمان بوده و موقعیت خاصی را از لحاظ استراتژیک و اقتصادی در سیاست جهانی و روابط بین المللی احراز نموده است.

دوره قبل از جنگ جهانی دوم

در اواخر قرن نوزدهم روسیه و آمریکا دارای یک سلسله منافع اقتصادی و استراتژیک در حوزه شمالی اقیانوس آرام بودند. روسیه درصدد آن بود تا ضمن دسترسی به سواحل آب‌های گرم، خلاء قدرت ناشی از ضعف چین را در منچوری و کره پر نماید.

  • قدرت امپریالیستی  امریکا

آمریکا  پس از پیروزی بر اسپانیا و الحاق هاوایی، درعمل به صورت یک قدرت امپریالیستی در این منطقه ظاهر شد.

  • جنگ ۵-۱۹۰۴ روسیه و ژاپن

جنگ ۵-۱۹۰۴ روسیه و ژاپن  منجر به انقلاب ۱۹۰۵ روسیه گردید.

این جنگ  درعمل منطقه شمالی اقیانوس آرام را به صورت یک منطقه کلیدی در سیاست بین المللی در آورد

  • جنگ جهانی دوم

جنگ جهانی دوم اولین نبرد  در شمال اقیانوس آرام  بوده  که در آن کلیه کشورهای این منطقه به جز کره  شرکت داشتند.

دوره جنگ سرد

منطقه آسیا پاسیفیک در دوره جنگ سرد شاهد تحولات گوناگونی بوده است که عبارتند از:

  • جنگ
  • ناآرامی‌های سیاسی
  • دمکراسی سازی
  • بحران های منطقه ای
  • توسعه اقتصادی

حمایت سیاسی و اقتصادی امریکا

یک واقعیت اساسی وجود نظم تحت رهبری آمریکا و مبتنی بر مناسبات آمریکا با شرکای استراتژیکی اش بوده است.  بر این اساس کشورهای متحد آمریکا، از حمایت امنیتی و دسترسی به بازار این این کشور برخوردار بوده اند

  • چالش‌ نظامی و اقتصادی آمریکا

بعد از پایان جنگ جهانی دوم، آمریکا با چالش‌های نظامی و اقتصادی در این منطقه مواجه نشد زیرا کلیه رقبای آمریکا یا پس از شکست در جنگ و یا پس از پیروزی در آن از میان رفته و یا تضعیف شده بودند.

  • تشدیداختلافات ارضی و مرزی

جنگ  جهانی دوم بسیاری از مسائل ارضی و مرزی دولت های واقع در منطقه آسیاپاسیفیک را حل نشده باقی گذاشت. و حتی یک سلسله منابع جدید مناقشه بر اختلافات ارضی گذشته افزوده شد.

پس از پایان جنگ جهانی دوم

پس از پایان جنگ جهانی دوم نظم حاکم بر این منطقه بر اساس سیستم سان فرانسیسکو مستقر شد. شبکه اتحادهای دوجانبه موسوم به سیستم سان فرانسیسکو، مهمترین شاخصه حضور ایالات متحده در منطقه آسیا پاسیفیک در دوران پس از جنگ جهانی دوم می باشد.

  • سیستم سان فرانسیسکو

اصطلاح سیستم سان فرانسیسکو به طور عمده در مورد ساختار تعهدات سیاسی، نظامی و اقتصادی میان ایالات متحده آمریکا از یک سو و متحدان آن در منطقه از سوی دیگر که با معاهده صلح ۵۱-۱۹۵۰با ژاپن تسریع گردید، اطلاق می‌گردد.

برخی از مولفه ها، همانند معاهده آنزوس در جولای۱۹۵۱، پیمان امنیتی ایالات متحده و فیلیپین (۱۹۵۱) ، پیام های امنیتی متقابل با کره جنوبی (۱۹۵۴)، تایوان (۱۹۵۴)  و ویتنام جنوبی (۱۹۵۶) به دنبال معاهده صلح سان فرانسیسکو منعقد گردیدند که منجر به گسترش منطق آن، در عرصه آسیای شرقی و اقیانوسیه شد.

  • مثلث شمالیجنوبی آسیای شرقی

در آغاز دوران جنگ سرد و رویارویی دو ابرقدرت آمریکا و شوروی سابق، نظام امنیتی در منطقه شمال شرق آسیا شباهت زیادی به سیستم مشابه در اروپای تقسیم شده آن زمان داشت.

تقسیم شبه جزیره کره به دو نیم کره در حقیقت منطقه شمال شرق آسیا را به دو مثلث شمالی -جنوبی تقسیم کرد.

  • توسعه گرایی شرق آسیا

در واقع توسعه اقتصادی شرق آسیا در نیمه دوم قرن بیستم به عنوان یکی از مهم ترین نمونه های توسعه گرایی در سطح جهان به تحول در توازن قدرت میان آسیا و غرب خصوصاً آمریکا دامن زده است.

برای بیش از نیم قرن نظم منطق‌های در آسیای شرقی بر محور مناسبات استراتژیک آمریکا و شرکای آسیایی‌اش بوده است

مثلث شمالی شامل:

  • اتحاد شوروی سابق
  • چین
  • کره شمالی

مثلث جنوبی دربرگیرنده:

  • آمریکا
  • ژاپن
  • کره جنوبی

چشم انداز آینده

رشد اقتصادی چین در آینده باعث افزایش وزن و جایگاه چین در عرصه منطقه و نظام بین الملل خواهد شد.

این امر توازن را در حوزه آسیا پاسیفیک به ضرر آمریکا تغییر خواهد داد، لذا آمریکا باید برای مهار چین برنامه داشته باشد

قبلی «
بعدی »

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

اخبار

سینما و هنر

جهان