آناهیتا الهه آب

  • توسط لطفی
  • ۱۳۹۸-۰۴-۲۳
  • ۶۰ بازدید

آناهیتا

آناهيتا از نظر واژه‌شناسي از پيشوندمنفي‌ساز آن يعني(ن) و(ا) که به دلیل التقای مصوت هاآمده به ‌همراه واژه آهيتا (يعنی آلوده) ساخته ‌شده‌است و معني نيالوده ، بی آلايش و پاك را مي‌دهد؛ و اين در‌مجموع صفت آبها و رودهاست كه پاک و فزاينده و قدرتمند هستند. درختان هميشه سبز مانند: سرو و کاج، گل‌هاي سوسن و زنبق و نيلوفر، رنگ سپید ، ماهی قرمز ، نشان دايره و مثلث از ديگر نماد‌هاي آناهيتا مي‌باشند. واژه‌‌هاي ديگر او آناهيد ، آناهيت و ناهيد مي‌باشد. در روزگار باستان آناهيتا را با لقب بغدخت (به‌معني دختر خدا) مي‌آوردند .اين پيشوند با گذشت زمان تبديل به يدخت شده است که گاهي به‌تنهايي به‌جاي سياره ناهيد يا زهره بکار مي‌رفته است.

آناهیتا الهه آب

چهارعنصرآب ، آتش ، هوا و خاک در آیین کهن ایرانیان باستان مقدس می باشند. مهرتقدس بریک پدیده طبیعی ، حکایت ازحضوراساسی و بنیادین در ذهن و باورهای انسان دارد ، آب در این میان هم پاک وهم مظهر پاک کننده است، بنابراین تنها در چهارچوب یک سرزمین محدود ومحصورشده است ودر همه ی فرهنگ دارای جایگاه اعتقادی و باورپذیر است. جایگاه برجسته آب در ایران باستان در شکل معابد تجلی کالبدی یافته است. آناهیتا ایزدبانوی آب– درسراسر ایران کهن ، فرشته طهارت و پاکی است علاوه بر اساطیرمذهبی دردوران باستان ،آب درواقعه عاشوراو قبل از آن به عنوان مهریه دختر پیامبر خاتم (ص)، در ذهن مردم ایران ماندگار و جاویدان شده است. آب از کهن الگوهای اسطوره ای در بسیاری از جوامع است. این نماد در حماسه گیل گمش، طوفان نوح عهد عتیق، ماجرای کیخسرو افراسیاب در شاهنامه و بسیاری دیگر از مصادیق ادبیاتی آمده وضمن تقدس ذاتی بادیگر مفاهیم مقدس مترادف شده است ، درتداوم تاریخی اندیشه ی ایرانی ردپای حضورآن رااحساس می کنیم.

آب در بیرون مسجد(پایاب) ، در درون مسجد(حوض) ، نشانه پاکی و طراوت و خلوص معنوی مومن است و با وضو است که انسان اجازه ی درحضور درمحضر ذات باریتعالی را پیدا می کند . ایرانیان از دیرباز به آب و ایزد موکل آن به عنوان الهه پاکی ، احترام می گذاشتند و معابدی برای آنها می ساختند .

اگرچه امروزه متروکه یا درمعرض تخریب قرارگرفته اند ، اما به لحاظ بخشی از شناسنامه ی فرهنگی مردم در این مرز و بوم جایگاه ویژه خود را دارند. بازخوانی وبازگشایی این اندیشه ، چهره ی دیگری از باورهای و اعتقادات ما رادرمعرض دید خود و جهان قرارمی دهد.

خاستگاه آناهیتا

به سبب نقش واهمیت آب، ایزدان آب والهه های آب و باروری ازآن حوزه خاصی نیست. و قلمروی تقریباً جهانی دارند باتوجه به این که در ریگ ودا اشارهبه آناهیتا نشده است .باتوجه به وجود انواع الهه ها ورب النوع های مربوط به آب در منطقه- اگرهم بخش های تشکیل دهنده نام آناهیتا ایرانی است– خود این ایزدبانورا شخصیتی بومی آریایی ؛ و حاصل مستقیم خلاقیت مذهبی و اندیشه ایرانی ندانسته اند  و نیاز به آب در فلات ایران و وجود عشتار (ایشتار) ، خدای آب و همچنین مصنوعی (توصیفی) بودن نام آناهیتا به این احتمال قوت بخشیده است به این گما زمانی می توان اعتبار داد که مساله کوچ آریاییان به ایران به اثبات برسد.

« نینبرگ » باستان شناس : آناهیتا را یکی از خدایان تورانی می داند که در جنگ های خود از او یاری می خواهند و گاهی نیز آناهیتا را خدای ستارگان هم ، پنداشته می شده است و قطعاً درمقام کهکشان ، یک ستاره آسمانی بوده است. در این میان نظر «تارن»  جالب توجه است به نظراو در زمان اردشیر دوم هخامنشی ، از آمیزش عناصر الاهه آب سیحون باخدای رب النوع بابلی آب ، ایزدبانوی ایرانی آناهیتا به وجود آمده است و در سراسر قلمرو هخامنشیان تبلیغ شده است .

«راپ» باستان شناس سخن دیگری می گوید : باتوجه به این که ایزد مونث در ایران باستان معمول نبوده است ، مغان همواره خدایان را عاری از جنسیت می دانستند، آناهیتا را از اصل می توان از خدایان ایرانی به شمارآورد. او سپس دلیلی بر غیرایرانی بودن آناهیتا می آورد و آن نقش آناهیتا ، درآغاز پیدایشش ، در فحشاء آیینی است. راپ می نویسد : فحشاء با منش و روحیه ایرانیان سازگاری نداشته است نیالوده و بی آلایشی که معنای آناهیتا است می تواند تآییدی برای نظر راپ باشد .

اندیشمند

قبلی «
بعدی »

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

اخبار

سینما و هنر

جهان