دکترین بازدارندگی

  • توسط اعرابی
  • ۱۳۹۸-۰۵-۱۲

بازدارندگي

سیاست بازدارندگی تعارف مختلفی دارد. طبق تعاریف بازدارندگی عبارت است از اقدام یا مجموعه‌ای از اقدامات که برای پیشگیری از اقدام خصمانه دشمن صورت می‌گیرد.

دکترین بازدارندگی

از فردای جنگ جهانی دوم با اختراع بمب اتم و توسعه سلاح‌های هسته ای صحبت  این بود که مبحث بازدارندگی باید به صورت دکترین سیاسی با ضمانت اجرایی درآید.

براین اساس، دکترین بازدارندگی که روی تعادل و توازن اتمی بین دو ابر قدرت طرح‌ریزی شد به دنبال ممانعت از جنگ بود،و هم به این دلیل که جنگ اتمی پیروز نداشت.

در حالی‌که تا آن زمان تمام نظریه‌های نظامی اساساً بر پایه پیروزی در جنگ استوار بود.

بازدارندگی از منظر کلاسیک

براساس تعاریف کلاسیک، نظریه بازدارندگی عبارت است از کوشش یکی برای اعمال نفوذ در دیگری تا او را از اقدام به عمل که متضمن خسارت یا هزینه‌ای برای اولی است بازدارد.

این نظریه براساس تهدید بنا شده است و هدفش آن بازداشتن بازیگر از بازی‌اش براساس ایجاد ترس است.

در حقیقت، نظریه بازدارندگی بر این باور است که در شرایطی که هزینه پیش‌بینی شده برای یک تجاوز نظامی ازمنافع موردنظر بیشتر باشد، تصمیم گیرندگان از توسل به جنگ خودداری می‌کنند.

به عبارت بهتر، تا هنگامی که طرف مقابل قدرت وارد کردن ضربه را پس از دریافت ضربه نخست دارد، هیچ ابرقدرتی ریسک آغاز جنگ اتمی را نمی‌پذیرد.در واقع ضربه نخست نمی‌تواند مانع از ضربه حریف باشد.

  بازدارندگی از منظر روانی و محاسبات استراتژیک

معمولاً، در بازدارندگی،عمل متقابل یا تلافی‌جویانه نقش اساسی دارد.به عبارت دیگر بازدارندگی در صدد است تا با افزایش هزینه بر محاسبات استراتژیک رقیب تأثیر بگذارد.

این تأثیر باید به گونه‌ای باشد که اگردشمن جنگ را آغازکند، باید بهای بسیار سنگینی برای آن بپردازد.

نکته مهم اینکه بازدارندگی از نظر فیزیکی وضع دشمن را تغییر نمی‌دهد، بلکه از نظر روانی از تجاوز جلوگیری می‌کند.

  • بازدارندگی از منظر بوفر

بوفر می‌گوید بازدارندگی فرآیندی روانی است که در آن، نمایش استفاده از زور نقش مهمی دارد ولی اهمیت انحصاری ندارد.

  • بازدارندگی از منظر هنری کیسینجر

هنری کیسینجر در خصوص بازدارندگی بر این نظر است که همان طورکه قدرت به طرز وحشتناکی رشد کرده است، به صورت انتزاعی، نامحسوس و اغفال کننده نیز درآمده است.

هر چند بازدارندگی سیاست مسلط نظامی است، اما بیشتر از هر چیز وابسته به ملاک‌های روانی است.

در این سیاست، سعی می‌شود تا تصور خطر‌های تحمل ناپذیر طرف مخالف را از ارتکاب به عمل باز دارد.

شرط موفقیت سیاست بازدارندگی

پیروزی این سیاست بستگی دارد  به آگاهی کامل از محاسبات طرف مخالف نسبت به حیله‌ای که جدی گرفته شود که به مراتب مؤثر‌تر از تهدیدی است که به عنوان یک بلوف تلقی شود برای مقاصد سیاسی، میزان قدرت مؤثر نظامی یک کشور، ارزیابی کشور دیگر از آن قدرت است.

هدف نهایی بازدارندگی

به طور کلی هدف نهایی از بازدارندگی این است که کشورهای مختلف به ویژه کشورهای دارنده نیروهای هسته‌ای بتوانند به تعقیب سیاست‌های مبتنی بر منافع خود بپردازند و در عین حال از ایجاد شرایطی که منتهی به درگیری با کشور یا کشورهای رقیب شود جلوگیری کنند.

استراتژی بازدارندگی امریکا و شوری

با توجه به این نکته که دو کشور آمریکا و شوروی نسبت به سایر کشورهای اتمی توانایی کامل نابودی طرف مقابل راداشتند بنابراین هرگونه جنگ احتمالی نمی‌توانست برنده‌ای داشته باشد و درنتیجه بازدارندگی صحیح‌ترین استراتژی برای دوقدرت محسوب می‌شد.

تبیین تئوریک بازدارندگی

نظریه‌پردازان بازدارندگی، افرادی نظیر برناردبرودی ، ریچارد اسموک، هرمان کان ، رابرت جرویس از دهه شصت به تبیین تئوریک بازدارندگی همت گماشتند.

برودی به عنوان اولین ومهمترین نظریه‌پرداز بازدارندگی دردوران جنگ سرد انتخاب شد. برودی استاد دانشگاه بیل و محقق مؤسسه رندور آمریکا ، عمده نظرات خود را دوکتاب استراتژیک درعصر موشک‌ها و کتاب جنگ وسیاست مطرح کرده است.

قبلی «
بعدی »

1 دیدگاه

  1. سپاس از ارائه اطلاعات مفید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Solve : *
6 + 6 =


اخبار

سینما و هنر

جهان