• صفحه اصلی
  • >
  • مقالات
  • >
  • شعر سپید را بشناسیم – ابداعگر آن، ویژگی هایش و شاعران این نوع شعر

شعر سپید را بشناسیم – ابداعگر آن، ویژگی هایش و شاعران این نوع شعر

  • توسط حسینی رضایی
  • ۱۳۹۸-۰۷-۲۰

شعر سپید چیست؟

شعر سپید شعری است که می کوشد موسیقی بیرونی شعر را به یک سو نهد و از موسیقی درونی کلمات استفاده می کند و گاهی نیز از موسیقی کناری و معنوی کمک بگیرد تا ضعف خود را از لحاظ نداشتن موسیقی بیرونی جبران کند. این شعر، معادل اصطلاح انگلیسی blankverse  (در ادبیات غرب، به ویژه شعر انگلیسی) شعری که بی قافیه امّا موزون باشد . هر مصراع این نوع انگلیسی معمولا ده هجا و پنج تکیه دارد. اما در این زبان عموما به هر شعر موزون بی قافیه ای شعر سپید می گویند …شعر سپید فارسی تفاوت های بنیادی با مفهوم غربی آن دارد. اصولا در فارسی به شعری سپید می‌گویند که نه وزن دارد، نه قافیه.

 

موسیقی بیرونی ، کناری و درونی در شعر

موسیقی بیرونی شعر: همان چیزی که وزن عروضی خوانده می شود و لذّت بردن از آن امری غریزی است.

موسیقی کناری: منظور تناسب دو کلمه یا دو حرف در آخر مصراع است مانند: دیدار و بیدار

موسیقی درونی: منظور مجموعه ای از تناسب هاست که میان صامت ها و مصوت های یک شعر ممکن است وجود داشته باشد.

 

ابداع گر 

ریشه این نوع شعر  را باید در ادبیات مغرب زمین جست. در سده ی نوزدهم الویسیدی برتراند ، برای اولین بار در قالب شعر سپید سرود. بعد از او شارل بودلر، آرتور رمبو ، پل الوار و تی سی الیوت نیز در قالب سپید شعرهایی سرودند. در ایران محمد مقدم  در سال ۱۳۱۳ در مجموعه ی راز نیمه شب اولین شعر سپید فارسی را به دست چاپ سپرد و بعد از او هوشنگ ایرانی در اثر بنفش تند خاکستری شعر را در این قالب سروده است. احمد شاملو، شاعر سپید سرای معاصر برای اولین بار در کتاب آهنگ های فراموش شده از وزن رها شد. شاملو فکر آزاد کردن شعر را از قید و بند وزن عروضی از فرهنگ غرب گرفته است.

ویژگی ها

این نوع شعر که بنابر ذات و ماهیت خود موسیقی عروضی را کنار گذاشته است می بایست به طرف وسایل دیگری جهت بالا بردن سطح موسیقایی خود گام بر می داشت. لذا نخستین سرایندگان و نام آوران این قالب نوظهور با حذف وزن عروضی ، شیوه های دیگری را که برخاسته از آرایه های بدیهی در شعر قدمای ماست برگزیدند. این نوع شعر  ویژگی هایی دارد که به رغم نداشتن قافیه آن را اثر گذار می کند. وجود سکته های متناوب، مکث های  فراوان در میان مصراع ها، تکیه های پی در پی واژگان و عبارات انعطاف پذیر. واحد شعر سپید بر مبنای وحدت معنایی، بی آن که محدودیت در شمار مصراع های آن باشد تعیین می شود.

 

شاعران این نوع شعر 

۱- هوشنگ ایرانی ۲- بیژن جلالی ۳- احمد شاملو ۴- محمد مقدم ۵- یدالله رویایی ۶- سیدعلی صالحی ۷- منوچهر آتشی ۸- احمدرضا احمدی ۹- رضا براهنی و…

 

قالب 

احمد شاملو در شعر از تقطیع استفاده کرد. وزن کلمات به این نوع شعر قالب درونی و یا شکل ذهنی می دهد و به این دلیل قالب این نوع شعر  از قالب شعر نیمایی متفاوت است. آن چه درباره قالب شعر مهم است وحدت ذهنی است که چه در قالب کلاسیک و چه در قالب شعر نوی نیمایی و شعر سپید باید رعایت شود. همان قدر که شعر موزون باید از وحدتی ذهنی برخوردار باشد شعر آزادیابی وزن نیز باید از یکپارچگی برخوردارگردد.

قبلی «
بعدی »

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

اخبار

سینما و هنر

جهان