معرفت شناسی

  • توسط حسینی رضایی
  • ۱۳۹۸-۰۵-۰۶

تحلیل معرفت  

مساله تحلیل یا تعریف معرفت یکی از مباحث دشوار و مورد اختلاف در معرفت شناسی معاصر است از آنجا که بررسی واژه معرفت و واژه های مترادف یا معادل آن ممکن است نقش مهمی در روند بحث داشته باشد لازم است ابتدا نگاهی گذرا به این واژه بیفکنیم و مروری بر کاربردهای آن در زبان فارسی ، عربی ، انگلیسی و یونانی داشته باشیم.

واژه معرفت در نگاه كلي

در فارسی ،« واژه های معرفت و علم به معنای آگاهی ، شناخت و ادراک است . بلکه  می توان گفت : در عربی نیز واژه های علم و معرفت مترادف بوده ، معنای واحدی دارند البته در زبان عربی تمایز بسیار دقیقی میان علم و معرفت دیده می شود.بر اساس این تمایز ، واژه ی « علم » شمول بیشتری دارد اما واژه ی « معرفت » از آن خاص تر و محدودتر است. فرهنگ معين، محمد معين، واژه هاي معرفت و علم، در شرح معاني واژه علم چنين آمده است ۱- دانستن، ۲- يقين كردن ۳- معرفت و دانش ، مقابل ظن ، جهل، ۴- يقين، ۵- هر چيز دانسته و معلوم ، ۶-…

رابطه معرفت و علم

هر معرفتی علم است ولی هر علمی معرفت نیست . واژه ی معرفت هنگامی به کار می رود که معلوم و دانسته از غیر آن تمييز یافته باشد اما در کاربرد علم این نکته ملحوظ نیست ، معلوم خواه از غیر خود به تفصیل تمییز یابد یا نه درمورد آن علم به کار می رود.

معرفت از منظر انديشمندان مسلمان

معرفت از منظر اندیشمندان مسلماً به معنای عامی دارد که شامل هر شناختی – اعم از شناخت با واسطه و بدون واسطه ، مفاهیم و گزاره ها – می شود بدین ترتیب معرفت از منظر آنها مطلق آگاهی و شناخت است و همه ی اقسام شناخت را در بر می گیرد.

رای حکمای اسلامی بر معرفت

اکثر حکمای اسلامی را رای بر این است که انسان قبل از حواس هیچ نوع معرفت بالفعل حصولی ندارد . هیچ تصوری ( علم حصولی ) از چیزی حتی از خود و حالات نفسانی اش ندارد و اگر ذهن را عالم صور اشیاء بدانیم خواهیم گفت که نفس در ابتدا فاقد ذهن است. این مرتبه از نفس را مرتبه ی عقل هیولانی می گویند ، چون خالی از هر صورت عقلی است ، اما قوه ی پذیرش آن را دارد. لذا می توان گفت در فلسفه ی اسلامی هیچ نوع علم ذاتی ما تقدم آنگونه که مکتب های عقل گرای غربی میگویند برای نفس ثابت نیست.

جایگاه معرفت در نهاد آدمی

گرایش به دانش ، ریشه در ژرفای وجود آدمی دارد و کنجکاوی لب بر لب هستی انسان نهاده است. حقیقت پژوهی در گذر زمان ، از روز نخست حیات بشر می آغازد و یار دیرین و همراه و همنشین وی بوده است ، نگاه این غریزه هماره بیرون را می نگریسته و انسان بر آن بوده تا با شناخت جهان و قوانین حاکم بر آن حیرت ارزشمند خود را پاسخ گوید ؛ خوراک ذهن بشر از سفره ی طبیعت فراهم می آمده ، کشف اسرار جهان ، تمام همت او را صرف خود کرده است.

 

 

قبلی «
بعدی »

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Solve : *
23 + 26 =


اخبار

سینما و هنر

جهان